Bibliotheken, boeken, informatie en data onder vuur
GEVOLGEN TRUMP-BELEID MARJOLEIN LOLKEMA
Marjolein Lolkema
Werkte jarenlang in dorpsbibliotheken in Nederland, daarna emigreerde ze naar de Verenigde Staten waar ze werkte in een kleine bibliotheek in Garden Valley, Idaho; inmiddels is ze weer terug in Nederland
Idaho, een staat in het westen van Amerika, conservatief en overwegend republikeins: bibliothecaris Marjolein Lolkema woonde en werkte er bijna zeven jaar. Inmiddels is ze weer terug in Nederland en probeert ze vanaf hier enige context te geven bij de ontwikkelingen aldaar. ‘Naar aanleiding van de wet HB 710 heeft de bibliotheek besloten om alleen nog toegankelijk te zijn voor volwassenen en geen kinderen meer toe te laten.’
Robert Reich post vanuit Inequality Media regelmatig video’s online om burgers te informeren over actuele economisch en politieke zaken, de laatste maanden vooral met betrekking tot de regering-Trump.
De gewraakte banner – met het ‘verboden’ ‘Everyone is welcome here’ – die een lerares in Meridian moest verwijderen. Het gevolg was veel lokaal verzet (waaronder een T-shirtactie) dat zich (inter)nationaal uitbreidde.
Verzet tegen ‘bibliotheekcensuurwet’ HB 710
Waarom verzet de American Civil Liberty Union (ACLU), afdeling Idaho, zich tegen de wet HB 710? Er zijn verschillende problemen, stelt deze organisatie in haar factsheet:
> ‘De wet definieert wat “schadelijk” is voor jongeren in vage en te brede termen. Dat betekent dat bibliothecarissen mogelijk te voorzichtig zijn bij het nemen van beslissingen over het verplaatsen van boeken – uit angst voor een rechtszaak. Daardoor brengt de nieuwe wet het recht van inwoners van Idaho op vrije toegang tot informatie in gevaar – een recht dat wordt gewaarborgd door het Eerste Amendement.’
> ‘De wet verbiedt boeken die “seksueel gedrag” tonen en definieert seksueel gedrag onder andere als “homoseksualiteit”. In de praktijk zou dit kunnen betekenen dat boeken met LGBTQ-personen zullen worden verplaatst. Dat is niet alleen ongrondwettelijk, het geeft ook een ongefundeerde en schadelijke boodschap af die LGBTQ-personen ten onrechte als uitsluitend seksueel voorstelt.’
> ‘Het zou onze bibliotheken, waarvan sommige klein zijn en slechts één ruimte hebben, kunnen schaden. We weten dat bibliothecarissen in Idaho hard werken om boeken te selecteren die aansluiten bij de behoeften van hun gemeenschappen en hun boeken al ordenen op lezerspubliek (bijvoorbeeld Fictie, Kinderen, Jongeren, et cetera).’
> ‘In bibliotheken circuleren momenteel geen overduidelijk obscene materialen of boeken, dus dit vereist geen “alleen voor volwassenen”-secties. Bibliothecarissen verplichten om boeken naar een sectie voor volwassenen te verplaatsen omdat ze anders juridische acties riskeren, is niet alleen onpraktisch, maar creëert ook een soort beloning voor de klagers.’
> Marjolein Lolkema schreef eerder over haar werk in de VS in Bibliotheekblad. Haar artikelen vind je hier.
> Je kon eerder al in IP lezen over de gevolgen van het Trump-beleid voor de informatie- en bibliotheeksector. Zie ook het artikel verderop over het ontslag van Carla Hayden >], directeur van de Library of Congress, de nationale bibliotheek van de Verenigde Staten. <
Als kind was Robert Reich erg klein. Hij werd er enorm mee gepest en zocht daarom bescherming bij de grotere jongens. Een van die beschermers werd vermoord door de Ku Klux Klan, nu 61 jaar geleden. Toen Reich hiervan hoorde, besloot hij zich te gaan inzetten als bestrijder van pesten. Hij besefte dat pesten in allerlei vormen gebeurt. Zwarte mensen die worden gepest door witte mensen, werknemers door werkgevers, vrouwen door mannen – en zo kan hij nog een hele lijst noemen. ‘Zestig jaar na de Freedom Summer Murders is Amerika nog steeds aan het worstelen met pestkoppen. Er is een enorme toename in haatmisdaden tegen niet-witte mensen, LGBTQ’ers, immigranten, joden en moslims. Er komen steeds meer wetten om het stemmen moeilijker te maken, boeken te censureren en abortus te verbieden. Politieke leiders beledigen en vernederen mensen met een handicap, vrouwen en transgenders. We mogen echter nooit buigen voor wreedheid en geweld. Het is onze verantwoordelijkheid om op te staan tegen pestkoppen en om elkaars beschermers te zijn’, aldus Reich, professor, ex-staatssecretaris van Werkgelegenheid en medeoprichter van Inequality Media.
GESCHIEDENIS WISSEN
Reich maakt sinds 2015, samen met filmmaker Jacob Kornbluth, video’s over de uitdagingen en oplossingen voor economische ongelijkheid en publiceert die op sociale media. Hun doel is ook om burgers goed te informeren en het machtsevenwicht in de democratie te herstellen, en daarbij te vertellen over de geschiedenis van de Verenigde Staten. Geschiedenis die nu op veel sites wordt verwijderd, omdat de Trump-regering van mening is dat deze de witte mens veel te slecht laat overkomen. Beter is het om te denken dat het nooit is gebeurd. Opdat we er nooit meer van kunnen leren. Reich is een van de velen in de VS die zich hiertegen verzetten. Ik heb bewondering voor dit verzet. Ga er maar aan staan in een land waar haat gemeengoed is geworden, en empathie een doodzonde.
Als ik word gevraagd om een artikel te schrijven over bibliotheken in Amerika onder Trump wil ik dat wel, maar al snel heb ik diverse teksten geschreven en weer verwijderd. Elke dag zijn er nieuwe wijzigingen; het is amper bij te houden. ‘Management via X’ noemt Ingrid Thijssen, voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, het beleid van Trump. Waar moet ik in vredesnaam beginnen, wat moet ik benoemen, wat niet? Dit artikel geeft dan ook niet een volledig beeld. Het is een poging om enige context te bieden bij alle ontwikkelingen.
HOUSE BILL 710
In de staat Idaho, waar ik bijna zeven jaar heb gewoond en gewerkt, stond gouverneur Brad Little altijd bekend als gematigd; iemand op wie je kon vertrouwen dat hij extreme wetten een veto zou geven. Sinds Donald Trump weer president is, is zelfs Little als een blad aan een boom omgedraaid. Nog nooit zijn er dit jaar zoveel wetsvoorstellen ingediend en aangenomen. Een daarvan is House Bill 710 (HB 710), een nieuwe wet die ‘kinderen moet beschermen tegen obsceen materiaal’ en bibliotheekboeken en -materialen censureert. Ook stelt ze burgers in staat rechtszaken aan te spannen en zelfs geldelijke schadevergoedingen te ontvangen voor deze juridische claims.
Bibliotheken in Idaho hebben zeer verschillend op HB 710 gereageerd. De wet is zo vaag geschreven dat ze worstelen met hoe er in de praktijk mee om te gaan (er is ook verzet tegen, zie kader). De bibliotheek van Idaho Falls bijvoorbeeld stond een paar dagen lang jongeren niet toe om de publieke computers te gebruiken, maar draaide dit beleid al vrij snel weer terug. Een andere bibliotheek had het idee om te verbouwen zodat de jeugd niet meer makkelijk naar de afdeling voor volwassenen kon komen, maar heeft de verbouwing inmiddels op de lange baan geschoven.
VEILIGE EN WARME PLEK
Het plaatsje Donnelly in Idaho, afgelegen tussen bergen en meren, heeft maar een kleine bibliotheek, te klein om er twee verschillende afdelingen in te maken. De bibliotheek is daar niet alleen een ruimte waar kinderen boeken kunnen lezen en lenen, maar ook een veilige en warme plek om te wachten tot de ouders vrij zijn van hun werk en de kinderen kunnen ophalen. Buiten staan twee tipitenten, oorspronkelijk bedoeld om bezoekers uitleg te geven over de geschiedenis en het leven van de Nez Perce-indianen. Naar aanleiding van de wet HB 710 heeft de bibliotheek besloten om alleen nog toegankelijk te zijn voor volwassenen en geen kinderen meer toe te laten. De tenten worden nu gebruikt om kinderen op te vangen, zodat ze alsnog een plek hebben waar ze na schooltijd kunnen wachten tot hun ouders klaar zijn met werken.
OUD-COLLEGA’S
Bij Garden Valley, de bibliotheek waar ik een aantal jaren heb gewerkt, heeft mijn voormalige directrice ontslag genomen – ze had er geen zin meer in en was toe aan een nieuwe uitdaging. Er is een vrij conservatieve directrice voor in de plaats gekomen. Verder lijkt er ondanks de wettelijke maatregelen nog niet veel te zijn veranderd. Mijn oud-collega’s vertelden mij opgelucht dat er geen boeken meer werden gesaneerd – zo fijn!
Ik heb nog wel contact met mijn voormalige collega’s, maar op vragen over bibliotheekwerk antwoorden ze helaas niet. Dat is overigens typisch Amerikaans: willen ze liever niet met je van gedachten wisselen over een bepaald onderwerp, dan negeren ze je vraag gewoon. Dat maakt mij niet hoopvol voor de collectie in de nabije toekomst.
NIEUWE WETTEN
Zoals hierboven aangegeven zijn in Idaho diverse nieuwe wetten aangenomen. Een paar wil ik er kort uitlichten, vooral om de waanzin ervan te duiden. In de wetsessies van 2025 werden vooral kopieën van wetten uit Texas overgenomen. Bijvoorbeeld dat op overheidsgebouwen geen LGBTQ-vlag meer mag wapperen. Nu bestaan er in de VS federale wetten, staatswetten én gemeentewetten. In Boise, de hoofdstad van Idaho, heeft de burgemeester daarom besloten dat de LGBTQ-vlag daar gewoon op overheidsgebouwen mag worden gehesen. De staat probeert haar nu te dwingen hiermee te stoppen, maar vooralsnog geeft ze niet toe: het is een gemeentewet die haar de vrijheid geeft om deze vlag wel te gebruiken.
Intussen is er een andere wet geïntroduceerd die bepaalt dat transgenders niet meer in openbare gebouwen en instituten aanwezig mogen zijn. Ze worden geweerd uit onder andere gevangenissen, blijf-van-mijn-lijfhuizen en openbare onderwijsinstellingen.
EVERYONE IS WELCOME HERE DAY
Op scholen is er een restrictie gekomen voor welke vlaggen en banners mogen worden gebruikt. Een lerares van een school in Meridian, een voorstad van Boise, had een banner opgehangen met daarop verschillende kleuren handen en de tekst ‘Everyone is welcome here’. Ze moest de banner verwijderen omdat die ‘een politieke lading zou hebben’. De lerares heeft dit geweigerd, en door de aandacht die er rondom ontstond en omdat ook andere scholen en instellingen hetzelfde lot beschoren zou zijn, is in Idaho de ‘Everyone is welcome here’-beweging ontstaan. Dit leidde onder andere tot een T-shirtactie (zie afbeeldingen en video links) en het uitroepen van 24 maart tot Everyone Is Welcome Here Day.
MEDISCHE BEHANDELING WEIGEREN
Een andere nieuwe wet zorgt ervoor dat een arts vanwege zijn of haar geloof jou mag weigeren medisch te behandelen. Iets wat natuurlijk volledig ingaat tegen de eed van Hippocrates die artsen moeten afleggen: ‘Ik zal ervoor waken dat mijn houding tegenover patiënten niet wordt beïnvloed door levensbeschouwing, politieke overtuiging, sociale stand, ras, etniciteit, nationaliteit, taal, gender, seksuele voorkeur, leeftijd, ziekte of handicap.’ Ook vonden ze het nodig om een wet te schrijven voor het middel Ivermectine; dit moet per 1 juli overal verkrijgbaar zijn in Idaho, zonder recept. (Ivermectine is een anti-parasitair geneesmiddel waarvan tijdens het begin van de coronapandemie werd verondersteld dat het beschermend werkte. Later bleek na wetenschappelijk onderzoek dat dit niet het geval was, red.)
BELASTINGVOORDEEL PRIVÉONDERWIJS
Verder is er een voucherprogramma opgezet ten behoeve van het onderwijs. Dit houdt in dat er een belastingvoordeel is gecreëerd dat ouders stimuleert om hun kinderen naar privéonderwijs te sturen of om kinderen thuisonderwijs te geven. Hierdoor gaat er veel minder geld naar het openbaar onderwijs. Privéonderwijs in Amerika is onbetaalbaar voor de gewone man en vrouw. Privéscholen zitten op hun beurt niet te wachten op een dergelijk vouchersysteem; daarom werd ook meteen het schoolgeld voor deze scholen flink verhoogd. In Idaho bleek al snel na de invoering van het systeem dat er ook een programma werd stopgezet dat kinderen helpt bij de aanschaf van laptops, schoolbenodigdheden en andere onderwijsuitgaven. (Het belastingvoordeel is niet geldig voor ouders die hun kinderen naar het openbaar onderwijs sturen. Het mag alleen worden ingezet voor privéonderwijs en thuisonderwijs.)
GROEIEND VERZET
Het lijkt soms of er alleen maar slecht nieuws uit Amerika komt; alsof het gros van de Amerikanen het ook allemaal wel prima vindt. Ik ken zat Amerikanen die nog steeds volkomen achter het beleid van Trump staan. Ik vind het griezelig om te zien dat dorpsgenoten in Garden Valley die ik kende als vriendelijk nu ervoor uitkomen dat ze immigranten minderwaardige mensen vinden. Een vriendin van ons heeft in haar huis een altaar gemaakt waar ze dagelijks kaarsen aansteekt om Trump te eren. Maar niet iedereen is zo.
Bij de US Forest Service zijn veel ontslagen gevallen dankzij DOGE, de bezuinigingsorganisatie die werd geleid door Musk. Veel ontslagen in Idaho zijn er bij de Hotshots, het team dat bosbranden bestrijdt. Inwoners beginnen zich zorgen te maken, want ze weten dat er elke zomer bosbranden zijn. Wat zullen de gevolgen zijn? Veel werknemers van de Forest Service wonen in Garden Valley en omgeving, zij hebben nu ondervonden wat het beleid van Trump betekent. Net als de veteranen, die hebben ontdekt dat de regering-Trump niets om hen geeft. De verzetsbeweging in Idaho en Amerika bestaat niet alleen meer uit liberalen, maar is uitgebreid met werknemers van de Forest Service, met veteranen, met immigranten, met boeren die geen personeel meer kunnen vinden om de gewassen te oogsten, met mensen die ontdekken dat hun zorgverzekering niet meer haalbaar is of die uren moeten rijden om nog zorg te krijgen. En dit verzet groeit.
DATA RESCUE TRACKER
Een speciale groep binnen dit verzet zijn informatie- en dataspecialisten. De regering-Trump is druk bezig informatie te verwijderen over personen van Afro-Amerikaanse afkomst, indianen, vrouwen en transgenders. Zo is er op federale-overheidswebsites bijvoorbeeld geen informatie meer te vinden over de Navajo-indianen die tijdens de Tweede Wereldoorlog een niet te kraken code maakten, daarbij gebruikmakend van hun eigen taal.
Vanaf het moment dat de Amerikaanse overheid data van websites en uit databanken begon te verwijderen, vormde een groep dataspecialisten een speciale verzetsbeweging die al die verwijderde data terughaalt en bewaart. Ze houden onder andere een Data Rescue Tracker bij, onderdeel van het Data Rescue Project.
NOG MEER VERZET
Andere verzetsgroepen zijn onder andere te volgen via sociale media of de eigen website (indien aanwezig), zoals: The Resistance, Alt National Park Service, National Parks and Forests supporters, The Idaho 97 Project, Trump Resistance Movement, The Other 98%, en op dit moment de meest bekende beweging 50501 Movement. Dergelijke bewegingen proberen een tegengeluid te laten horen: ze komen met praktische tips hoe je je kunt verzetten en geven gedurende de dag updates en waarschuwingen met betrekking tot de regering-Trump.
TERUG NAAR DE VS?
‘En jij dan?’ De meest gestelde vraag aan ons is momenteel of we nog wel terug willen naar een land dat zo in een dictatuur aan het veranderen is. Antwoord ... ik weet het niet. De ene dag heb ik weer hoop dat het goed gaat komen, de andere dag totaal niet. Ik ben in ieder geval dankbaar dat ik nu leef in een land waar ik wel voor mijn mening mag uitkomen. Waar mensen nog wel proberen te luisteren naar elkaar.
Ik ben ook dankbaar dat ik een erg leuke baan heb. In eerste instantie heb ik na mijn terugkomst in Nederland invalwerk gedaan via Rijnbrink @Work, later heb ik ook als invaller gewerkt bij de Bibliotheek FlevoMeer. Het was heerlijk om in al die bibliotheken telkens even te mogen werken. Inmiddels ben ik volledig aan de slag bij de bibliotheek in Lelystad. Voor deze bibliotheek werk ik onder andere in de Penitentiaire Inrichting Lelystad, maar ook sta ik hier weer gewoon op de vloer. Voorlopig kijken we het maar even aan.
‘Ik heb bewondering voor het verzet. Ga er maar aan staan in een land waar haat gemeengoed is geworden, en empathie een doodzonde’
‘Gouverneur van Idaho Brad Little stond altijd bekend als gematigd; sinds Trump is hij als een blad aan een boom omgedraaid’
‘In Idaho zijn diverse nieuwe wetten aangenomen. Een paar wil ik er kort uitlichten, vooral om de waanzin ervan te duiden’
‘HB 710 is een nieuwe wet die “kinderen moet beschermen tegen obsceen materiaal” en bibliotheekboeken en -materialen censureert’
‘Ik heb nog wel contact met mijn voormalige collega’s, maar op vragen over bibliotheekwerk antwoorden ze helaas niet’
‘Dorpsgenoten die ik kende als vriendelijk komen er nu voor uit dat ze immigranten minderwaardige mensen vinden’
‘De meest gestelde vraag aan ons is of we nog wel terug willen naar een land dat zo in een dictatuur aan het veranderen is’
‘Ik ben dankbaar dat ik nu in een land leef waar ik wel voor mijn mening mag uitkomen’
IP | vakblad voor informatieprofessionals | 05 / 2025
New York, 19 april 2025: Hands off!-protest bij de NYC Library op 5th Avenue in Midtown Manhattan. Mensen verzamelden zich op meerdere locaties om vreedzaam te protesteren tegen het beleid van Trump.
GEVOLGEN TRUMP-BELEID MARJOLEIN LOLKEMA
Bibliotheken, boeken, informatie en data onder vuur
Idaho, een staat in het westen van Amerika, conservatief en overwegend republikeins: bibliothecaris Marjolein Lolkema woonde en werkte er bijna zeven jaar. Inmiddels is ze weer terug in Nederland en probeert ze vanaf hier enige context te geven bij de ontwikkelingen aldaar. ‘Naar aanleiding van de wet HB 710 heeft de bibliotheek besloten om alleen nog toegankelijk te zijn voor volwassenen en geen kinderen meer toe te laten.’
Marjolein Lolkema
Werkte jarenlang in dorpsbibliotheken in Nederland, daarna emigreerde ze naar de Verenigde Staten waar ze werkte in een kleine bibliotheek in Garden Valley, Idaho; inmiddels is ze weer terug in Nederland
Verzet tegen ‘bibliotheekcensuurwet’ HB 710
Waarom verzet de American Civil Liberty Union (ACLU), afdeling Idaho, zich tegen de wet HB 710? Er zijn verschillende problemen, stelt deze organisatie in haar factsheet:
> ‘De wet definieert wat “schadelijk” is voor jongeren in vage en te brede termen. Dat betekent dat bibliothecarissen mogelijk te voorzichtig zijn bij het nemen van beslissingen over het verplaatsen van boeken – uit angst voor een rechtszaak. Daardoor brengt de nieuwe wet het recht van inwoners van Idaho op vrije toegang tot informatie in gevaar – een recht dat wordt gewaarborgd door het Eerste Amendement.’
> ‘De wet verbiedt boeken die “seksueel gedrag” tonen en definieert seksueel gedrag onder andere als “homoseksualiteit”. In de praktijk zou dit kunnen betekenen dat boeken met LGBTQ-personen zullen worden verplaatst. Dat is niet alleen ongrondwettelijk, het geeft ook een ongefundeerde en schadelijke boodschap af die LGBTQ-personen ten onrechte als uitsluitend seksueel voorstelt.’
> ‘Het zou onze bibliotheken, waarvan sommige klein zijn en slechts één ruimte hebben, kunnen schaden. We weten dat bibliothecarissen in Idaho hard werken om boeken te selecteren die aansluiten bij de behoeften van hun gemeenschappen en hun boeken al ordenen op lezerspubliek (bijvoorbeeld Fictie, Kinderen, Jongeren, et cetera).’
> ‘In bibliotheken circuleren momenteel geen overduidelijk obscene materialen of boeken, dus dit vereist geen “alleen voor volwassenen”-secties. Bibliothecarissen verplichten om boeken naar een sectie voor volwassenen te verplaatsen omdat ze anders juridische acties riskeren, is niet alleen onpraktisch, maar creëert ook een soort beloning voor de klagers.’
> Marjolein Lolkema schreef eerder over haar werk in de VS in Bibliotheekblad. Haar artikelen vind je hier.
> Je kon eerder al in IP lezen over de gevolgen van het Trump-beleid voor de informatie- en bibliotheeksector. Zie ook het artikel verderop over het ontslag van Carla Hayden >], directeur van de Library of Congress, de nationale bibliotheek van de Verenigde Staten. <
Voor meer beeld
Robert Reich post vanuit Inequality Media regelmatig video’s online om burgers te informeren over actuele economisch en politieke zaken, de laatste maanden vooral met betrekking tot de regering-Trump.
Als kind was Robert Reich erg klein. Hij werd er enorm mee gepest en zocht daarom bescherming bij de grotere jongens. Een van die beschermers werd vermoord door de Ku Klux Klan, nu 61 jaar geleden. Toen Reich hiervan hoorde, besloot hij zich te gaan inzetten als bestrijder van pesten. Hij besefte dat pesten in allerlei vormen gebeurt. Zwarte mensen die worden gepest door witte mensen, werknemers door werkgevers, vrouwen door mannen – en zo kan hij nog een hele lijst noemen. ‘Zestig jaar na de Freedom Summer Murders is Amerika nog steeds aan het worstelen met pestkoppen. Er is een enorme toename in haatmisdaden tegen niet-witte mensen, LGBTQ’ers, immigranten, joden en moslims. Er komen steeds meer wetten om het stemmen moeilijker te maken, boeken te censureren en abortus te verbieden. Politieke leiders beledigen en vernederen mensen met een handicap, vrouwen en transgenders. We mogen echter nooit buigen voor wreedheid en geweld. Het is onze verantwoordelijkheid om op te staan tegen pestkoppen en om elkaars beschermers te zijn’, aldus Reich, professor, ex-staatssecretaris van Werkgelegenheid en medeoprichter van Inequality Media.
GESCHIEDENIS WISSEN
Reich maakt sinds 2015, samen met filmmaker Jacob Kornbluth, video’s over de uitdagingen en oplossingen voor economische ongelijkheid en publiceert die op sociale media. Hun doel is ook om burgers goed te informeren en het machtsevenwicht in de democratie te herstellen, en daarbij te vertellen over de geschiedenis van de Verenigde Staten. Geschiedenis die nu op veel sites wordt verwijderd, omdat de Trump-regering van mening is dat deze de witte mens veel te slecht laat overkomen. Beter is het om te denken dat het nooit is gebeurd. Opdat we er nooit meer van kunnen leren. Reich is een van de velen in de VS die zich hiertegen verzetten. Ik heb bewondering voor dit verzet. Ga er maar aan staan in een land waar haat gemeengoed is geworden, en empathie een doodzonde.
Als ik word gevraagd om een artikel te schrijven over bibliotheken in Amerika onder Trump wil ik dat wel, maar al snel heb ik diverse teksten geschreven en weer verwijderd. Elke dag zijn er nieuwe wijzigingen; het is amper bij te houden. ‘Management via X’ noemt Ingrid Thijssen, voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, het beleid van Trump. Waar moet ik in vredesnaam beginnen, wat moet ik benoemen, wat niet? Dit artikel geeft dan ook niet een volledig beeld. Het is een poging om enige context te bieden bij alle ontwikkelingen.
HOUSE BILL 710
In de staat Idaho, waar ik bijna zeven jaar heb gewoond en gewerkt, stond gouverneur Brad Little altijd bekend als gematigd; iemand op wie je kon vertrouwen dat hij extreme wetten een veto zou geven. Sinds Donald Trump weer president is, is zelfs Little als een blad aan een boom omgedraaid. Nog nooit zijn er dit jaar zoveel wetsvoorstellen ingediend en aangenomen. Een daarvan is House Bill 710 (HB 710), een nieuwe wet die ‘kinderen moet beschermen tegen obsceen materiaal’ en bibliotheekboeken en -materialen censureert. Ook stelt ze burgers in staat rechtszaken aan te spannen en zelfs geldelijke schadevergoedingen te ontvangen voor deze juridische claims.
Bibliotheken in Idaho hebben zeer verschillend op HB 710 gereageerd. De wet is zo vaag geschreven dat ze worstelen met hoe er in de praktijk mee om te gaan (er is ook verzet tegen, zie kader). De bibliotheek van Idaho Falls bijvoorbeeld stond een paar dagen lang jongeren niet toe om de publieke computers te gebruiken, maar draaide dit beleid al vrij snel weer terug. Een andere bibliotheek had het idee om te verbouwen zodat de jeugd niet meer makkelijk naar de afdeling voor volwassenen kon komen, maar heeft de verbouwing inmiddels op de lange baan geschoven.
VEILIGE EN WARME PLEK
Het plaatsje Donnelly in Idaho, afgelegen tussen bergen en meren, heeft maar een kleine bibliotheek, te klein om er twee verschillende afdelingen in te maken. De bibliotheek is daar niet alleen een ruimte waar kinderen boeken kunnen lezen en lenen, maar ook een veilige en warme plek om te wachten tot de ouders vrij zijn van hun werk en de kinderen kunnen ophalen. Buiten staan twee tipitenten, oorspronkelijk bedoeld om bezoekers uitleg te geven over de geschiedenis en het leven van de Nez Perce-indianen. Naar aanleiding van de wet HB 710 heeft de bibliotheek besloten om alleen nog toegankelijk te zijn voor volwassenen en geen kinderen meer toe te laten. De tenten worden nu gebruikt om kinderen op te vangen, zodat ze alsnog een plek hebben waar ze na schooltijd kunnen wachten tot hun ouders klaar zijn met werken.
OUD-COLLEGA’S
Bij Garden Valley, de bibliotheek waar ik een aantal jaren heb gewerkt, heeft mijn voormalige directrice ontslag genomen – ze had er geen zin meer in en was toe aan een nieuwe uitdaging. Er is een vrij conservatieve directrice voor in de plaats gekomen. Verder lijkt er ondanks de wettelijke maatregelen nog niet veel te zijn veranderd. Mijn oud-collega’s vertelden mij opgelucht dat er geen boeken meer werden gesaneerd – zo fijn!
Ik heb nog wel contact met mijn voormalige collega’s, maar op vragen over bibliotheekwerk antwoorden ze helaas niet. Dat is overigens typisch Amerikaans: willen ze liever niet met je van gedachten wisselen over een bepaald onderwerp, dan negeren ze je vraag gewoon. Dat maakt mij niet hoopvol voor de collectie in de nabije toekomst.
NIEUWE WETTEN
Zoals hierboven aangegeven zijn in Idaho diverse nieuwe wetten aangenomen. Een paar wil ik er kort uitlichten, vooral om de waanzin ervan te duiden. In de wetsessies van 2025 werden vooral kopieën van wetten uit Texas overgenomen. Bijvoorbeeld dat op overheidsgebouwen geen LGBTQ-vlag meer mag wapperen. Nu bestaan er in de VS federale wetten, staatswetten én gemeentewetten. In Boise, de hoofdstad van Idaho, heeft de burgemeester daarom besloten dat de LGBTQ-vlag daar gewoon op overheidsgebouwen mag worden gehesen. De staat probeert haar nu te dwingen hiermee te stoppen, maar vooralsnog geeft ze niet toe: het is een gemeentewet die haar de vrijheid geeft om deze vlag wel te gebruiken.
Intussen is er een andere wet geïntroduceerd die bepaalt dat transgenders niet meer in openbare gebouwen en instituten aanwezig mogen zijn. Ze worden geweerd uit onder andere gevangenissen, blijf-van-mijn-lijfhuizen en openbare onderwijsinstellingen.
EVERYONE IS WELCOME HERE DAY
Op scholen is er een restrictie gekomen voor welke vlaggen en banners mogen worden gebruikt. Een lerares van een school in Meridian, een voorstad van Boise, had een banner opgehangen met daarop verschillende kleuren handen en de tekst ‘Everyone is welcome here’. Ze moest de banner verwijderen omdat die ‘een politieke lading zou hebben’. De lerares heeft dit geweigerd, en door de aandacht die er rondom ontstond en omdat ook andere scholen en instellingen hetzelfde lot beschoren zou zijn, is in Idaho de ‘Everyone is welcome here’-beweging ontstaan. Dit leidde onder andere tot een T-shirtactie (zie afbeeldingen en video links) en het uitroepen van 24 maart tot Everyone Is Welcome Here Day.
MEDISCHE BEHANDELING WEIGEREN
Een andere nieuwe wet zorgt ervoor dat een arts vanwege zijn of haar geloof jou mag weigeren medisch te behandelen. Iets wat natuurlijk volledig ingaat tegen de eed van Hippocrates die artsen moeten afleggen: ‘Ik zal ervoor waken dat mijn houding tegenover patiënten niet wordt beïnvloed door levensbeschouwing, politieke overtuiging, sociale stand, ras, etniciteit, nationaliteit, taal, gender, seksuele voorkeur, leeftijd, ziekte of handicap.’ Ook vonden ze het nodig om een wet te schrijven voor het middel Ivermectine; dit moet per 1 juli overal verkrijgbaar zijn in Idaho, zonder recept. (Ivermectine is een anti-parasitair geneesmiddel waarvan tijdens het begin van de coronapandemie werd verondersteld dat het beschermend werkte. Later bleek na wetenschappelijk onderzoek dat dit niet het geval was, red.)
BELASTINGVOORDEEL PRIVÉONDERWIJS
Verder is er een voucherprogramma opgezet ten behoeve van het onderwijs. Dit houdt in dat er een belastingvoordeel is gecreëerd dat ouders stimuleert om hun kinderen naar privéonderwijs te sturen of om kinderen thuisonderwijs te geven. Hierdoor gaat er veel minder geld naar het openbaar onderwijs. Privéonderwijs in Amerika is onbetaalbaar voor de gewone man en vrouw. Privéscholen zitten op hun beurt niet te wachten op een dergelijk vouchersysteem; daarom werd ook meteen het schoolgeld voor deze scholen flink verhoogd. In Idaho bleek al snel na de invoering van het systeem dat er ook een programma werd stopgezet dat kinderen helpt bij de aanschaf van laptops, schoolbenodigdheden en andere onderwijsuitgaven. (Het belastingvoordeel is niet geldig voor ouders die hun kinderen naar het openbaar onderwijs sturen. Het mag alleen worden ingezet voor privéonderwijs en thuisonderwijs.)
GROEIEND VERZET
Het lijkt soms of er alleen maar slecht nieuws uit Amerika komt; alsof het gros van de Amerikanen het ook allemaal wel prima vindt. Ik ken zat Amerikanen die nog steeds volkomen achter het beleid van Trump staan. Ik vind het griezelig om te zien dat dorpsgenoten in Garden Valley die ik kende als vriendelijk nu ervoor uitkomen dat ze immigranten minderwaardige mensen vinden. Een vriendin van ons heeft in haar huis een altaar gemaakt waar ze dagelijks kaarsen aansteekt om Trump te eren. Maar niet iedereen is zo.
Bij de US Forest Service zijn veel ontslagen gevallen dankzij DOGE, de bezuinigingsorganisatie die werd geleid door Musk. Veel ontslagen in Idaho zijn er bij de Hotshots, het team dat bosbranden bestrijdt. Inwoners beginnen zich zorgen te maken, want ze weten dat er elke zomer bosbranden zijn. Wat zullen de gevolgen zijn? Veel werknemers van de Forest Service wonen in Garden Valley en omgeving, zij hebben nu ondervonden wat het beleid van Trump betekent. Net als de veteranen, die hebben ontdekt dat de regering-Trump niets om hen geeft. De verzetsbeweging in Idaho en Amerika bestaat niet alleen meer uit liberalen, maar is uitgebreid met werknemers van de Forest Service, met veteranen, met immigranten, met boeren die geen personeel meer kunnen vinden om de gewassen te oogsten, met mensen die ontdekken dat hun zorgverzekering niet meer haalbaar is of die uren moeten rijden om nog zorg te krijgen. En dit verzet groeit.
DATA RESCUE TRACKER
Een speciale groep binnen dit verzet zijn informatie- en dataspecialisten. De regering-Trump is druk bezig informatie te verwijderen over personen van Afro-Amerikaanse afkomst, indianen, vrouwen en transgenders. Zo is er op federale-overheidswebsites bijvoorbeeld geen informatie meer te vinden over de Navajo-indianen die tijdens de Tweede Wereldoorlog een niet te kraken code maakten, daarbij gebruikmakend van hun eigen taal.
Vanaf het moment dat de Amerikaanse overheid data van websites en uit databanken begon te verwijderen, vormde een groep dataspecialisten een speciale verzetsbeweging die al die verwijderde data terughaalt en bewaart. Ze houden onder andere een Data Rescue Tracker bij, onderdeel van het Data Rescue Project.
NOG MEER VERZET
Andere verzetsgroepen zijn onder andere te volgen via sociale media of de eigen website (indien aanwezig), zoals: The Resistance, Alt National Park Service, National Parks and Forests supporters, The Idaho 97 Project, Trump Resistance Movement, The Other 98%, en op dit moment de meest bekende beweging 50501 Movement. Dergelijke bewegingen proberen een tegengeluid te laten horen: ze komen met praktische tips hoe je je kunt verzetten en geven gedurende de dag updates en waarschuwingen met betrekking tot de regering-Trump.
TERUG NAAR DE VS?
‘En jij dan?’ De meest gestelde vraag aan ons is momenteel of we nog wel terug willen naar een land dat zo in een dictatuur aan het veranderen is. Antwoord ... ik weet het niet. De ene dag heb ik weer hoop dat het goed gaat komen, de andere dag totaal niet. Ik ben in ieder geval dankbaar dat ik nu leef in een land waar ik wel voor mijn mening mag uitkomen. Waar mensen nog wel proberen te luisteren naar elkaar.
Ik ben ook dankbaar dat ik een erg leuke baan heb. In eerste instantie heb ik na mijn terugkomst in Nederland invalwerk gedaan via Rijnbrink @Work, later heb ik ook als invaller gewerkt bij de Bibliotheek FlevoMeer. Het was heerlijk om in al die bibliotheken telkens even te mogen werken. Inmiddels ben ik volledig aan de slag bij de bibliotheek in Lelystad. Voor deze bibliotheek werk ik onder andere in de Penitentiaire Inrichting Lelystad, maar ook sta ik hier weer gewoon op de vloer. Voorlopig kijken we het maar even aan.
IP | vakblad voor informatieprofessionals | 05 / 2025