Klik hier voor de gesproken column.

IP | vakblad voor informatieprofessionals | 07 / 2025

Hoeveel de Nederlandse overheid jaarlijks overmaakt aan Microsoft weet niemand. Niet omdat het staatsgeheim is. Niet omdat er een Woo-verzoek ligt, met de beantwoording waarvan zoals inmiddels gebruikelijk wordt gewacht tot de rechter een dwangsom oplegt. Nee, niemand die het kán weten omdat de overheid zelf het niet kan achterhalen. De vaste Kamercommissie voor Digitale zaken had gevraagd naar de uitgaven aan Microsoft-licenties in 2024. Het kabinet moest het antwoord schuldig blijven.

Waarom wilde de commissie dit eigenlijk weten? Ten eerste omdat de EU digitaal autonoom wil worden. Minder afhankelijk van Amerikaanse aanbieders die de ring van hun Grote Leider hebben gekust. Zelfs als big tech onze gegevens alleen in Europese datacenters opslaat, moet Microsoft de Amerikaanse ‘diensten’ daar desgevraagd inzage in geven. En ten tweede omdat dit soort bedrijven de neiging heeft om de prijzen op te drijven, wetend dat hun afnemers geen serieus alternatief hebben. Overstappen kost altijd nog meer geld en ergernis.

In algemene zin kon de regering wel melden dat de licentietarieven in 2024 in elk geval niet door het dak waren gegaan. Zal best, maar nu Microsoft zijn AI-dienst Copilot ongevraagd in Office 365 heeft geplugd lijkt het hek van de dam. Als Microsoft 365 Personal-abonnee ontving ik eerder dit jaar een mailtje met de mededeling dat per 14 februari 2025 – hoe lief – voortaan geen 69 maar 99 euro werd afgeboekt. ‘Als blijk van de waarde die we in de afgelopen tien jaar hebben toegevoegd en om ons in staat te stellen nieuwe innovaties te blijven leveren.’ (Was ik akkoord? Dan hoefde ik helemaal niets te doen!)

Maak de benzine of de postzegel een paar cent duurder en de pleuris breekt uit. Kan zijn dat ik iets heb gemist, maar ik herinner me niet dat het Malieveld volstroomde met Microsoft-gebruikers die een prijsverhoging van 43,5 procent toch wat aan de hoge kant vonden. Misschien wordt dat anders nu deze mensen, ook belastingbetalers immers, hebben kunnen vernemen dat de 25.000 medewerkers van de Belastingdienst binnenkort overgaan op Microsoft 365. In weer een andere Kamerbrief stond namelijk dat ze bij die dienst heus, echt, hebben gekeken naar alternatieven, maar dat Microsoft toch heus, echt, het goedkoopst en veiligst is. Uit de beslisnota bij die brief blijkt echter zonneklaar dat de Belastingdienst al had voorgesorteerd op M365. Voor de vorm zijn daarna nog andere scenario’s bekeken, maar die maakten toen al geen kans meer.

Blijft de vraag hoe je geen idee kunt hebben van de kosten en toch glashard kunt beweren dat Microsoft de goedkoopste is. En hoe je lippendienst kunt bewijzen aan het ideaal van digitale autonomie en tegelijkertijd de Europese stack te gronde kunt richten door nog meer publiek geld in de Amerikaanse tech-economie te pompen. Niemand die het weet.

Meer columns van Frank Huysmans vind je in het online archief op informatieprofessional.nl. <